Deze teksten dienen gelezen te worden als een column èn zijn een 'vertaling' van de borrel- en kassa praatjes in onze gemeente.
Ze dienen NIET gezien te worden als een weergave van de mening van de heemkundekring zelf!

~~~~~~~~~~~~

“De natuur loopt dit jaar 6 weken achter in vergelijk mee vorig jaor” zegt Jan. “Nou da-kunde wel zien, hé? Ik eb mijn doperwten ook nog nie geplant, da-doe ik anders altijd op 1 mert.”
Jan vertelt dat dit logisch is. We hebben een zeer koude januari gehad en een winterse februari. Het gevolg is dat het nu nog winter is in de natuur,  in plaats van al voorjaar. “Ja, ja” zegt Jan na enig nadenken. “Ik herinner me de koudste februarimaanden nog goed. 1929, 1942, 1947, 1956, 1963 en 1986. Toen vroos het blommen op de ruiten. De gemiddelde maandtemperaturen waren toen -3,4 tot – 6,4 graden. In 2009 zaten we in de plus, omda ’t overdags niet vroos. Mar toen nie, hé. ’t Was toen zo koud, dattur zelfs elfstedentochten waore. Alleszins in de februarimaanden van 1929, 1947, 1956 en 1986.” Stomverbaasd kijk ik mijn oude buurman aan. Hij lijkt wel een olifant. Wat een geheugen!

Weinig bejaarden van rond de 90 jaar kunnen hem dat nadoen.

“Witte da 1956 de kouste februari was van de leste 100 jaor? Da oi geen mèès toen verwacht. Want in januari was ‘t nie echt winter, alleen wa-vleugskes winter.  Eind januari kwam d’r van boven Canada een ‘oge drukgebied tot ontwikkeling, meej groot gevolg. De noordenwind vanuit Finland deej de rest. D’n 1e februari wier d’r op sommige plekken in ons land al 19 graden vorst gemete. Ook kwam er een dik pak sneeuw. In mijn tuin lag d’r bekâânt een meter opzij geschept. Een nieuw oge drukgebied zörgde medio die maand vör 20-25 graden vorst en zodoende kon d’r op 14 februari een elfstedentocht verreeje worre. Ik mos van d’n boer toen thuis blèève en ik eb gans den dag naor den radio gelusterd. Naor dien elfstedentocht. Jeen Nauta won dien tocht, gevolgd dör 4 man die tegelijk finishten. Het vroor streng en het ijs was nie best. Vreed hobbelig mot ’t gewiest zèèn. Ik wit da-nog goed. Da zeej de radio gedurig.”
Jan heeft er dorst van gekegen. Hij haalt een fles Beerenburg en schenkt twee glazen vol.

“’t Is nou wel geen elfstedentocht, mar vanwege het vochtige weer zal dit Friese spul nou ook best smaken, hé? Proost.”
Uit zijn oude kabinetkast haalt hij een doos krantenknipsels. In de Stem stonden toen foto’s van auto’s die op de grachten in Breda reden. Zo dik was in februari 1956 het ijs.

Ik herinner me vooral de winter 1962–1963 en vertel Jan dat er toen langs weerszijden van het fietspad wel 1,5 meter sneeuw lag in februari.
“Ja, ja” antwoord deze “Ook in  februari 1963 was het straf. Die winter begon toen meej sneeuwval op ouwejaor en duurde tot in mert. In juni 1963 zat er nog ijs bij mij in de grond!

Die winter reeje de mèèse zelfs meej hun auto’s over het IJsselmeer!  1963 was de strengste winter van den leste eeuw. Ook den elfstedentocht die in 1963 verreeje wier, was de strafste tocht ooit. Strenge vorst, stuifsneeuw en slecht ijs meej veel scheuren konden Reiner Paping echter nie van z’n overwinning tegenouwen. Da eb ik toen op TV gezien. Mar nog bescheiden, gelijk den tijd toen ook nog bescheiden was, hé? Neeje, in februari 1986 as van Benthem won, was da totaal anders. Toen was sport al tot één complete mediahype verworre. D’n televisie en de media zörgden voor massa’s mèèse in Friesland en urenlange LIVE  TV beelden. Ik eb toen zeker 7 uur voor d’n  TV gezete. Meej een fles Beerenburg, want in m’n uiske was ’t toen ook nie wèrm te stoken. Mar witte buurman? Zo’n kouwe februarimaand as nou en zo’n laot vörjaor hed ook vördelen! Dan zèèn d’r stukken minder insecten. Mijn groentekes zullen dan wel enkele weken later zèèn, mar ze worre deze zomer wel grotendeels alleen dör mezelf opgegeten!”

Corné Brugman

De eerstvolgende evenementen:

Openstelling stree... 27.05.2012 13.30	Zuidkwartier	Museum den Aanwas
Bestuursvergaderin... 30.05.2012 20.00	Bestuur	Heemhuis 't Kwartier
Praatmorgen in 't ... 03.06.2012 10.00	Zuidkwartier	Heemhuis 't Kwartier
Openstelling stree... 10.06.2012 13.30	Zuidkwartier	Museum den Aanwas
Openstelling stree... 24.06.2012 13.30	Zuidkwartier	Museum den Aanwas

Designed by Ed Prop.