Toen en Nu in de Gazet 10: Zuster Marie Adolphine

Onderstaande foto staat in de Gazet voor Bergen op Zoom e.o.    Toen en Nu Hoogerheide button
van 8 juli. Het is de bedoeling dat er om de week een foto uit
onze Toen en Nu series geplaatst wordt. De FotoWerkGroep maakte vier series: Hoogerheide, Woensdrecht, Ossendrecht en Putte. Deze combifoto’s zijn te vinden in het album Toen en Nu.
Om dit album te openen, kun je hiernaast klikken op ‘Fotoalbums’ of op de thumbnail hier rechts.

(Klik op de foto’s om te vergroten)

Toen en Nu Ossendrecht2

In het kort:
Zuster Marie Adolphine werd in 1866 als Kaatje Dierkx geboren in Ossendrecht. Als zij 18 jaar is, gaat ze in Antwerpen werken als dienstbode. Daar komt zij in contact met de zusters Franciscanessen Missionarissen van Maria. In 1893 treedt zij toe tot de orde. In 1899 wordt zij samen met zeven andere zusters uitgezonden naar een missiepost met weeshuis in China, waar het zeer onrustig is. In 1900 wordt zij samen met andere missionarissen tijdens de Bokseropstand onthoofd. Honderd jaar later, op 1 oktober 2000, is zij Heilig verklaard.

Ossendrecht 2a        Ossendrecht 2b

De informatie in dit artikel is ontleend aan artikelen in verschillende Tijdingen, geschreven door Fons Pijnen,  Ad van Veldhoven en Jac van den Bussche. Ook is gebruik gemaakt van Wikipedia en de website www.zustermarieadolphine.nl

Kaatje Dierkx    (In de geboorteakte staat Dirks)
Haar doopnamen zijn Anna Catharina. Zij is het eerste kind van Carolien Withaegs en Petrus Dierkx . Carolien was eerder getrouwd geweest met Naard de Vos, die in 1864 door een ongeluk om het leven kwam, op weg naar de kermis in Zandvliet.  Zij bleef achter met zeven kinderen, vier van haar zelf en drie van Naard. In 1859 waren Carolien en Naard in het huis van de foto een café begonnen met de naam De Gouden Leeuw.

ossend0041

 In 1865 trouwde Carolien met Petrus of Wannes Dierkx, zoon van veldwachter Vikke. Op 3 maart 1866 werd Kaatje geboren. Zij zou nog een broertje en twee zusjes krijgen waarvan er twee door de pokkenepidemie zijn gestorven. In 1871 stierven haar moeder en de baby door de pokken in het kraambed. Wannes vertrok naar Brussel en liet de kinderen bij familie achter. Zo kwam Kaatje bij het gezin van Nely Smout en Cornelis Dierkx, dat op de Wip woonde. Hier verbleef zij tijdens haar schooljaren. Die school was gevestigd in de Berghoeve, waar ze les kreeg van de zusters Franciscanessen van Oudenbosch.

De Berghoeve: klooster en school

ossend0078        ossend0820

 ossend2323        ossend2324

De cichoreifabrieken
Ossendrecht had in die jaren verschillende cichorei- of peekoffiefabrieken. Veel meisjes uit Ossendrecht gingen na hun schooltijd in deze fabrieken werken, meestal op de pakafdeling . Ook Kaatje ging als dertienjarig meisje naar een peekoffiefabriek, in haar geval De Barakken. Later werkte ze ook bij Mattheeussens  in het pakkot.

Knipsel peekoffie1

Dit boek is de eerste Tijding van 1996 en is geschreven door P.J. van den Bussche. Het is op de website te vinden bij Documenten > Tijding

Onderstaande illustraties komen uit dit boek.

                          Knipsel peekoffie5      Knipsel peekoffie3

Rechts op de achtergrond de fabriek van Paulus Mattheeussens.

Onder: het pakkot

Knipsel peekoffie6

        

Knipsel peekoffie7

Kaatje was een serieus meisje. Ze ging nog vaak naar de zusters op de Berghoeve om er in de wachtkamer van het klooster weesgegroetjes te bidden. De Mariaverering heeft in haar leven altijd een grote rol gespeeld.

Kaatje als dienstmeisje
Toen ze ongeveer 17 jaar was, kreeg Kaatje een betrekking als dienstmeisje bij de familie Coveliers op het Eikelhof. Na een jaar regelden zij voor haar een betrekking in Antwerpen.
Een dergelijke betrekking gold als een uitstekende gelegenheid voor de vorming en ontwikkeling van jonge vrouwen van geringe komaf.
Gedurende de acht jaren dat zij dit werk heeft gedaan, kwam ze nog regelmatig in Ossendrecht, waar zij vooral contacten onderhield met de zusters van Oudenbosch.

Naar het klooster  (Citaat naar Fons Pijnen in Tijding 1979-2)
‘In haar diensttijd leerde Kaatje het Instituut van de Franciscanessen Missionarissen van Maria kennen. Het was een jonge congregatie, gesticht in 1877, die zich voornamelijk het missiewerk ten doel stelde. De zusters moesten er bezit krijgen van de geest van hun geestelijk Vader, St. Franciscus. Ook willen zij zijn echte kinderen van Maria en stellen zich daarom onder bescherming van hun hemelse moeder. Dit trok haar zo erg dat zij in het klooster zal intreden.’
Op 19 maart 1893 begint Kaatje aan haar eerste proefperiode bij deze Zusters, die een gloednieuw klooster bewonen aan de Lange Congostraat in Antwerpen. In 1895 legt ze haar geloften van armoede, zuiverheid en gehoorzaamheid af en in 1898 doet ze haar eeuwige geloften.

ossend0556     ossend0937  ossend0562

Als jong geprofeste zuster kreeg zij werk in de keuken en de zorg over de wasserij en de linnenkamer. Haar oversten beschreven haar als plichtsgetrouw, hulpvaardig, ingetogen en gedurende de recreatietijden goedlachs en blijmoedig.

Knipsel Franciscanessen

Naar China
 In 1899, nog geen jaar na haar eeuwige gelofte, wordt ze samen met zeven andere zusters uitverkoren voor de missie in China. Op 12 maart vertrekken zij vanuit Marseille.
De bisschop van Tai-Yuan-Foe zocht zusters voor zijn missiepost en met name voor het weeshuis en een op te richten hospitaal. Ondanks dat ze erop gewezen was dat daar onlangs nog westerse missionarissen gemarteld en gedood waren, wilde ze toch naar China. Ze zou voor God alles over hebben gehad, ook haar leven.

Knipsel salazie                        Met stoomschip Le Salazie vertrok ze vanuit Marseille

De zeereis naar China was zwaar. Eén van de acht zusters overleed tijdens de reis naar Tai-Yuan-Foe.
Op 4 mei 1899 arriveren de reisgenoten op hun plek van bestemming. Bij aankomst bleek dat de voorzieningen van de missiepost karig waren. Mede daardoor kampten de zusters een jaar lang met allerlei ontberingen en ernstige ziekten. Onenigheid met de bisschop en tegenwerking van de Chinese leiding van het weeshuis leidde tot teleurstelling bij de zusters. De zusters houden zich vooral bezig met de zorg voor pasgeboren baby’s die door de vrouwen in de omgeving bij de kloostermuren worden neergelegd en voor de andere weeskinderen. Meer dan tweehonderd kinderen worden zo goed verzorgd! De zusters zelf worden vaak erg ziek. Zo ook Zr. Marie Adolphine, maar ze slaat zich er doorheen. Ze moet immers de anderen helpen!

De Bokseropstand  (1899 – 1901)
China was een grootmacht in verval. Er was grote onvrede bij de verpauperde bevolking, die in de ban kwamen van rebellerende, half religieuze organisaties.  Een dergelijk geheim  genootschap was de  Vuisten der Gerechtigheid en Eensgezindheid (vandaar de westerse benaming Boksers).  De Boksers keerden zich tegen de Westerse inmenging en de Chinese keizerlijke dynastie die het allemaal maar liet betijen. De aanhangers beoefenden een oude vorm van verdegingskunst met blote vuisten of met lansen en lange messen. Zij hadden primitieve religieuze opvattingen, waren tegen de moderne techniek en hadden  haatgevoelens tegen vreemdelingen en christenen. Ze propageerden dan ook het verdrijven van zowel de westerse kolonisten als de keizerlijke dynastie. Ze genoten bescherming door de gouverneur van Sjan-toeng  en konden zo uitgroeien.
In januari 1900 startten de Boksers hun agitatie op grote schaal. Westerlingen, Japanners en Chinese christenen werden aangevallen en hun goederen geplunderd. Er werden zo’n 500 buitenlanders, vooral zendelingen en missionarissen, vermoord. In juni was de toestand al zodanig uit de hand gelopen, dat er sprake was van een effectieve opstand. Toen de Boksers nog eens samen gingen met delen van het keizerlijke leger, was het hek helemaal van de dam.

Knipsel bokser1    Boksers                Knipsel bokser2

‘Wat niet uit kan blijven gebeurt in juli 1900. De moordende en plunderende Bokserbenden bereiken ook Tai-Yuan-Foe. De westerse missionarissen worden, zogenaamd ter bescherming, bijeengebracht in een gastverblijf van de mandarijnen. Maar na een schijnvertoning met veel beschimpingen en beledigingen die op een rechtszitting moet lijken, worden alle missionarissen, eerst de mannen dan de vrouwen, met het zwaard onthoofd. Het is dan 9 juli 1900’  (Citaat Ad van Veldhoven)

Marie Adolphine_0001 - kopie          Marie Adolphine_0002

Het betreft zeven zusters, twee bisschoppen, twee paters en een broeder.

ossend0561

 

ossend0566

Een internationale troepenmacht werd naar China gestuurd en versloeg de Boksers. De geallieerden zonden strafexpedities naar de gebieden waar aanvallen en moorden op buitenlanders en christenen waren bedreven. Hierbij werd hardhandig en willekeurig opgetreden. Het Boksergenootschap werd opgedoekt en door de keizerlijke steun aan hen, kwamen  de keizerlijke hoogheden in opspraak. Het zou in China nog lang onrustig blijven.

Knipsel bokser3

De internationale coalitie viert zijn overwinning op de Boksers in de Verboden Stad. 1901

Na haar dood
Op 10 december 1926 werd begonnen aan het proces ter zaligverklaring van Marie Adolphine en andere vermoorde missionarissen en christenen van Tai-Yuan-Foe door paus Pius XI. De zaligverklaring werd op op 24 november 1946 uitgesproken door paus Pius XII. Hierdoor was ze de eerste Nederlandse martelares. Op 1 oktober 2000 werd ze tenslotte door paus Johannes Paulus II heilig verklaard.
Haar feestdag valt op een zondag nabij 8 juli. Dit zou eigenlijk op 9 juli, haar sterfdag, herdacht moeten worden, maar die dag is volgens de Nederlandse liturgische kalender gereserveerd voor de martelaren van Gorcum.

De jaarlijkse feestdag van de Heilige Zr. Marie Adolphine wordt dit jaar gevierd op zondag 12 juli 2015.
09.00 uur: stille gebedstocht vanaf de kapel aan het Adolphineplein 2 te Ossendrecht;
10.00 uur: plechtige processie door de kern van Ossendrecht;
10.30 uur: plechtige eucharistieviering in de St. Gertrudiskerk te Ossendrecht;
Na de eucharistieviering is er voor alle aanwezigen de mogelijkheid om nog even gezellig samen te zijn in de tuin van de pastorie, waarbij koffie/thee en een broodje zal worden aangeboden. (Informatie en foto’s van de website www.zustermarieadolphine.nl)

Knipsel gebedstochtGebedstocht 2013

Knipsel processie
Processie 2013

Knipsel eucharistie
Eucharistie 2013

Knipsel lunch
Lunch 2013

De Kapel
In 1951 werd de Zuster Marie Adolphinestichting opgericht. Bij haar geboortehuis werd een kapel ingericht. Deze kapel  moest echter verbouwd worden vanwege de verkeers-veiligheid. Het geboortehuis werd daarom afgebroken en er kwam een nieuwe kapel op de oorspronkelijke geboortegrond. Deze kapel werd door pastoor Koenraadt op 9 juli 1966 ingezegend. Deze kapel moest echter later weer gerestaureerd worden.

ossend0319

Door gulle giften van de Ossendrechtenaren, het bisdom Breda, de Rabobank en met medewerking van het Werkvoorzieningschap, de heer Frans van Dooren en de gemeente Ossendrecht, werd een hele nieuwe kapel gerealiseerd.

Op 29 mei 1983 kon bisschop Mgr. Ernst deze nieuwe kapel inzegenen.

ossend0192      ossend0283

ossend1541      ossend1593

ossend0557    ossend2102

In de kerk werd een klok naar haar vernoemd en er werd een gebrandschilderd raam en een beeld van haar geplaatst terwijl ook een straat, een school, een plein en een toneelvereniging naar haar vernoemd zijn.
Knipsel stripboek In 2009 verscheen er een stripboek over Kaatje Dierkx van de Belgische striptekenaar Geert de Sutter met als titel ‘De verre bestemming’.

 

 

 

 

 

Knipsel het paadje

Er is ook een wandeling van vier km uitgezet met als naam Het paadje van Kaatje. Onderweg komt u vijf panelen tegen die in stripvorm de situatie laten zien tijdens het leven van de heilige zuster Marie Adolphine. De tekeningen komen uit het genoemde stripboek.

Dit bericht is geplaatst in 2015, Toen en Nu in de Gazet. Bookmark de permalink.