Toen en Nu in de Gazet 30: Peekoffie 2, Mattheeussens

Toen en Nu Hoogerheide button

Onderstaande foto staat in de Gazet voor Bergen op Zoom  en omstreken van 4 mei. Om de week vindt u daar een foto uit onze Toen en Nu series. Al deze combifoto’s kunt u bekijken in het album Toen en Nu, dat u kunt openen door op de thumbnail links te klikken.

(Klik op de foto’s om te vergroten)

 Toen en Nu Ossendrecht16

Ossendrecht 16a          Ossendrecht 16c

De firma Mattheeussens is in 1850 opgericht door Cornelis Mattheeussens. Op de grond van zijn vader startte hij een cichoreifabriek ofwel peekoffie. In de jaren 20 deden mosterd en piccalilly als bijproducten van de fabriek hun intrede.
In de zestiger jaren wijzigde de naam in Mattheeussens-Wido B.V. In 1968 kwam er definitief  een einde aan de peekoffieproductie en de familie schakelde over op het inmaken van tafelzuren bv. ingemaakte augurken, rode kool, rode bietjes, atjar tjampoer en de specialiteit zilveruitjes. (Informatie website  www.mado-conserven.nl/)

mattheeussens         ossend0272

Knipsel peekoffie1

Voor dit artikel is gebruik gemaakt van de uitgave  van heemkundekring het Zuidkwartier ‘Peekoffie uit Ossendrecht’, door P.J. van den Bussche.

 

Klik op de afbeelding om deze uitgave te openen bij speciale Tijdingen.

 

 

Van 1830 tot 1968 was Ossendrecht een Cichoreistadje. Er zijn in die periode wel acht peekoffiefabrieken actief geweest, waaronder twee hofleveranciers:
– Noord Brabantsche Peekoffiefabriek ‘het Roode Anker’ van de Wed. C. Mattheeussens &      Zonen. (1850)
– Noord Brabandsche Stoom-peekoffiefabriek Gebroeders de Beukelaar. (1887)
In Ossendrecht is sinds 1996 het plein ‘De Cichorei’.

In Peekoffie 1 ging het over De Beukelaar, in Peekoffie 2 gaat het over Mattheeussens.

Wat is peekoffie of cichorei?
In Wikipedia lezen we:
Koffiecichorei (Cichorium intybus var. sativum) is een plant, familie van de witlof, die voor de productie van cichorei en insuline geteeld wordt. Sinds de 19e eeuw wordt van de gemalen en gebrande wortels van cichorei een cafeïnevrije drank gemaakt waarvan de ietwat bittere smaak lijkt op die van koffie. In de Franse tijd, rond 1800, was deze cichoreikoffie of peekoffie in Nederland populair geworden.  In oorlogs- en crisisjaren, vooral 1940-1945, werd deze surrogaatkoffie bij gebrek aan echte op grote schaal gedronken, waarbij echter de opwekkende werking van de cafeïne ontbrak. Ook werd vaak een beetje ‘peekoffie’ aan echte koffie toegevoegd als smaakversterker.

Het productieproces
De cichoreiplant doet het goed op de lichte kleigrond van de polders van Ossendrecht en Woensdrecht. De oogsttijd was van begin september tot en met november.
Daarna moesten de wortels gedroogd worden. Dat gebeurde in een droogschuur of ast.
mattheeussens (2)In Ossendrecht hebben in de periode 1830 – 1894 elf asten gestaan. Daarna was er vrij snel een terugval door de levering van reeds gedroogde brokken uit Frankrijk, Nederland en België. Vervolgens werden de brokken gebrand in een ronddraaiende trommel boven het vuur. Daarbij werd op een bepaald moment boter, vet, reuzel of fijne raapolie toegevoegd voor de smaak.
Dan moesten de brokken gemalen worden tussen molenstenen, die aanvankelijk met een rosmolen in beweging gebracht werden, later met stoomkracht en elektrisch. Verschillende zeven zorgden voor fijne en grove peekoffie, die in het pakkot door vrouwen verpakt werd in verschillende maten kuipen, zakken en zakjes.

MATTHEEUSSENS
C. Mattheeussens is op 31 december 1823 geboren op de Aanwas. In 1850 startte hij een handel in de cichorei. Het drogen gebeurde in de ast van zijn vader. Een paar jaar later laat hij een nieuwe drogerij bouwen. In 1854 laat advocaat Kneyse de Mey een cichoreifabriek bouwen op de Aanwas naast de paardenstal van Cees. Spoedig daarna komt het tot samenwerking. In 1858 trouwt hij met Maria Catharina Philips. Zij zouden tien kinderen krijgen. In 1865 vindt uitbreiding van de fabriek plaats en wordt er een boerderij gebouwd.

boerde0059        ossend0102

ossend0531         boerde0058

Intussen is de rosmolen vervangen door stoomkracht. Er wordt een woning gebouwd tussen de fabriek en de Kettle (1871). Bij zijn overlijden in 1883 op zestigjarige leeftijd is alles in handen van C. Mattheeussens. Zijn weduwe zet met de zonen Sjef en Antoon de fabriek en de boerderij voort onder de naam Wed. C. Mattheeussens & zonen. In 1922 wordt van stoomkracht overgeschakeld op elektriciteit.

ossend0104

Het Roode Anker

In 1925 werd de boerderij van de fabriek gescheiden en veranderde de naam in N.V. Fabriek van Verbruiksartikelen “Het Roode Anker”, v/h. Wed. C. Mattheeussens & zonen. De zonen van Sjef en Antoon, Charel en Cornelius Mattheeussens, werden de nieuwe directeuren. Zij schakelden op tijd over op bijproducten zoals mosterd en piccalilly. De crisisjaren waren moeilijk voor de peekoffiefabrikanten. De oorlogsjaren daarentegen betekenden een opleving, omdat de toevoer van koffie uit het buitenland stil kwam te liggen.

                     Knipsel peekoffie7

               ossend0532

                ossend0105

Knipsel peekoffie6

Het pakkot

                    Knipsel peekoffie4

Bij het eeuwfeest in 1950 was al duidelijk dat er geen toekomst meer was voor de peekoffie. In dat jaar werden in Nederland nog maar 400 ha. wortelen verbouwd. In augustus 1968 werd in Ossendrecht voor het laatst peekoffie gebrand. Gelukkig was men op tijd overgeschakeld op het inmaken van tafelzuren.

Mattheeussens – Wido B.V.

Knipsel mado1

Dit bericht is geplaatst in 2016, Toen en Nu in de Gazet, Werkgroep. Bookmark de permalink.